أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني
369
تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )
ايمان آريد بخداى و رسول خداى و نفقه كنيد از آنچه خداى تعالى شما را خليفه گردانيده است در آن يعنى در تصرّف كردن آن و از ديگران بميراث بشما رسانيده است و شما را از آن ممتّع گردانيده است آن را نفقه كنيد و اعتبار گيريد به حال آن كسانى كه آن را نخوردند و نفقه نكردند ؛ رنج كشيدند و نفع نديدند و بىرنج بشما رسيد ، نفقه كنيد پيش از آنكه از شما به كسى ديگر رسد . و نيز آن مال بحقيقت مال شما نيست و شما در تصرّف كردن در مال بمنزلت وكيلانايد از جهت خداى تعالى ؛ بايد كه نفقه كردن مال بر شما آسان باشد چنان كه بر و كيل آسان باشد مال موكّل را صرف كردن ، نفقه كنيد و باك مداريد كه آنان كه ايمان آوردند از شما و نفقه كردند مال خود را در راه خداى تعالى ؛ ايشان راست نزديك خداى تعالى مزدى بزرگ و ثوابى عظيم . آنگه گفت بر سبيل ملامت و توبيخ : [ وَ ما لَكُمْ ] چه بوده است شما را و چه افتاده است كه ايمان نمىآريد بخداى تعالى و مؤمن نمىشويد ؟ ! و حال آنست كه رسول خداى شما را دعوت مىكند و ميخواند تا بخداى تعالى ايمان آريد و خداى تعالى ميثاق شما و عهد شما فراگرفته است بايمان آوردن و بتوحيد و يگانگى وى گفتن به آنكه « 1 » در عقل شما مقرّر كرده است و مركوز گردانيده وجوب معرفت توحيد و عدل و تصديق انبيا ؛ و دليلها گفته است و حجّتها آورده است اگر شما ايمان خواهيد آوردن بموجبى و سببى ؛ با اين همه اسباب و ادلّه و حجج چرا ايمان نمىآريد ؟ ! يعنى اگر وقتى ايمان خواهيد آوردن اين وقت وقت آنست كه از حجّت و دليل بر صحّت اسلام و نبوّت هيچ باقى نماند . آنگه گفت : [ هُوَ الَّذِي ] اوست آن خداى كه فرو فرستاد بر بندهء خود محمّد صلّى اللّه عليه و آله و سلّم و ميفرستد آياتى و علاماتى و دلالاتى روشن و هويدا تا خداى تعالى بآيات و ادلّه يا رسول خداى تعالى بدعوت شما را از ظلمت جهل و تاريكى كفر بنور و روشنى ايمان و اسلام آرد و خداى تعالى بشما بغايت مهربان و بخشاينده و آمرزنده است .
--> ( 1 ) - كذا در تفسير ابو الفتوح ( ره ) و در نسخ اين تفسير « به آنچه » .